واکافت فرآیند دارودهی با تکیه بر شناسایی و کاهش خطاها

واکافت فرآیند دارودهی با تکیه بر شناسایی و کاهش خطاها

ایمنی بیماران نگرانی عمده‏ی مراکز مراقبت سلامتی است و امروزه بیمارستان‏ها برای کسب تاییدیه و اعتبار باید ایمنی بیماران را تضمین نمایند. دارودهی یک ابزار قدرتمند برای درمان بیماران می‏باشد و اجرای دستورات دارویی و دارو دادن به بیمار، نقش به‏سزایی در فرآیند درمان و مراقبت از بیمار دارد. این فرآیند از شش مرحله‏ی اصلی تشکیل شده است که در هر مرحله تعدادی فعالیت توسط پرسنل کادر درمانی انجام می‏شود. کلیات مراحل فرآیند دارودهی در شکل زیر نشان داده شده است.

امکان وقوع خطاهای انسانی در هر زمان و مکان وجود دارد و پیامد آن از آسیب‏های کوچک تا حوادث کشنده متفاوت است. یکی از زیرمجموعه‏های مهم خطاهای انسانی که از چالش‏های مهم تهدیدکننده‏ی نظام سلامت در تمام کشورها محسوب می‏شود، خطاهای دارویی است. به دلیل اهمیت توجه به خطاهای فرآین دارودهی و عوارض ناشی از آن بر بیمار و همچنین تاثیر آن بر هزینه‏های مراکز درمانی، پروژه‏ای تحت عنوان واکافت فرآیند دارودهی با تکیه بر شناسایی و کاهش خطاها در سه بخش دکتر رسولی، امید و سروش بیمارستان شهید هاشمی نژاد با راهنمایی و هدایت دکتر محمد مهدی سپهری و پژوهشگری خانم مهندس فاطمه جلالی فر و همکاری جمعی از دانشجویان رشته‏ی مهندسی سیستم‏های سلامت دانشگاه تربیت مدرس در حال اجرا است. گزارش پیشرفت این پروژه در یکی از آخرین جلسات CSM بیمارستان شهید هاشمی نژاد ارائه شد که مورد توجه و استقبال قرار گرفت. خلاصه‏ای از نتایج فاز اول پروژه به شرح زیر است:

فرآیند دارودهی در سه بخش بیمارستان مورد تحلیل قرار گرفته و ضمن ترسیم کلیات فرآیند ، تفاوت بخش‏های بیمارستان در روند فرآیند بررسی شده است. از نتایج بررسی این مرحله می‏توان اشاره کرد که یکی از عوامل تاثیرگذار در اجرای این فرآیند، زمان انجام فعالیت‏های مختلف بوده است.

چرا که با وجود تقریبا یکسان بودن نوع فعالیت‏ها در هر بخش، زمان اجرای هر فعالیت توسط کادر درمانی نقش به سزایی را در مدت زمان کل فرآیند داشته است.

پس از ترسیم کل فرآیند دارودهی، در جلسات برگزار شده با خبرگان و صاحبان فرآیند، معیارهای موثر در تعیین مهم‏ترین مرحله‏ی فرآیند دارودهی شناسایی شد و به منظور امتیازدهی به مراحل فرآیند و تعیین اهمیت هر مرحله در ایجاد خطا پرسشنامه‏ای تهیه گردید. به این ترتیب بر اساس پاسخ‏های پرستاران، مدیر بهبود کیفیت و معاونت پرستاری، با روش تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی فازی FAHP  امتیاز و اهمیت هر مرحله از فرآیند برای جلوگیری از خطا مشخص گردید. با توجه به نتایج این روش، امتیاز تمامی مراحل بسیار نزدیک به هم حاصل گردید که این موضوع اهمیت توجه به کل فرآیند را به منظور پیشگیری یا کاهش خطا، نشان می‏دهد. در گام بعدی این فاز از پروژه، 55 بیمار به طور کامل مورد پیگیری قرار گرفت و اطلاعاتی اعم از زمان شروع و پایان هر فعالیت‏، مسئول انجام دهنده‏ی خدمت، شیفت کاری و تاریخ بستری بیمار ثبت شده است تا در فاز بعدی پروژه با روش فرآیندکاوی الگوی فرآیند بیماران هر بخش کشف شده و با الگوی وضعیت فعلی تطبیق داده شود و سناریوهای بهبود فرآیند پیشنهاد گردد.

در نهایت با بررسی مطالعات انجام شده در سطح ایران و جهان در حوزه‏ی خطاهای فرآیند دارودهی، فرم پرسشنامه‏ای برای ثبت خطاهای فرآیند دارودهی در بخش‏ها تهیه شده است که یکی دیگر از اقدامات آتی، ثبت آیتم‏های خطای مربوط به هر مرحله از فرآیند در بخش‏های مورد مطالعه است.

دکتر محمد مهدی سپهری،  هیئت علمی مرکز تحقیقات مدیریت بیمارستانی،مهندس فاطمه جلالی،‌ دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی سلامت دانشگاه تربیت مدرس