ارائه مدل انتخاب و ارزیابی تامین‏ کنندگان خدمات برون سپاري بر پایه‏ ي رویکرد تحلیل سلسله مراتبی در بیمارستانها

ارائه مدل انتخاب و ارزیابی تامین‏کنندگان خدمات برون سپاري بر پایه‏ي رویکرد تحلیل سلسله مراتبی در بیمارستانها

در هر صنعتی،‌ انتخاب و ارزیابی تامین‏کنندگان برای پیشرفت و توسعه، بسیار حیاتی و بحرانی است. با توجه به استفاده گسترده از سیستمهای شرکتی و تاکید بر مفاهیم بهبود کیفیت، مدیران تلاش می‏کنند تا به مرزهایی فراتر از پول و مواد دست یابند تا گستره‏ی جدیدی از فرصتها را در دنیای امروزی کشف کنند.

در بیشتر فرایندهای کسب و کار، برای شرکتها ضروری است که بتوانند به تامین‏کنندگان اعتماد کنند، تامین‏کنندگانی که، کالاهایی/ خدماتی با کیفیت بالا و با کمترین زمان تحویل و با قیمت مناسب ارائه دهند.

بیمارستان هاشمی‏نژاد در سالهاي اخیر بعضی از خدمات غیردرمانی خود را یا برون‏سپاري کرده یا تصمیم بر برون‏سپاري آن به بخش خصوصی دارد، انتخاب و ارزیابی تامین‏کننده موضوع بحرانی و اصلی در برون‏سپاري خدمات بیمارستانی می‏باشد، لذا در این پژوهش به موضوع انتخاب و ارزیابی تامین‏کنندگان براي خدمات برون‏سپاري شده در بیمارستانها پرداخته شده است.

انتخاب و ارزیابی تامین کنندگان در چند مرحله انجام گرفت، 1-انتخاب معیارهاي انتخاب و ارزیابی، 2-دسته بندي معیارها و طراحی مدل سلسله مراتبی، 3-حل مدل با استفاده از رویکرد تحلیل سلسله مراتبی و با کمک نرم‏افزار Expert Choice 11   و 4- تجزیه و تحلیل نتایج .

فاز اول: بر اساس مطالعات انجام شده 25 معیار انتخاب و ارزیابی تامین کنندگان شناسایی شد،‌ به علت کثرت معیارها و همچنین منطبق نبودن برخی از آنها با سیستمهای درمانی،‌ با نظر مسئولان و خبرگان بیمارستانی 14 معیار جهت ارزیابی و انتخاب،‌ برگیزیده شدند.

فاز دوم: سپس معیارهاي شناسایی در سه حوزه ویژگی‏هاي خدمت، ویژگی‏هاي تامین کننده و معیارهاي ارتباطات در زنجیره تامین دسته بندي شدند، بعد از شناسایی معیارهای ارزیابی و انتخاب، نمودار سلسله مراتبی انتخاب و ارزیابی تامین کنندگان بر اساس رویکرد تحلیل سلسله مراتبی ترسیم شد، نمودار طراحی شده شامل4 سطح می‏باشد: سطح اول:‌ بالاترین سطح، سطح تصمیم‏گیری می‏باشد، در این سطح تامین کنندگان انتخاب و ارزیابی می‏شوند، سطح دوم: ‌سطح معیارها می‏باشد،‌

در این سطح سه معیار اصلی: ویژگی‏های خدمت،‌ ویژگی‏های تامین کننده و معیارهای ارتباطات در زنجیره تامین قرار داده شده‏اند، سطح سوم: در سطح سوم، شاخص‏ها و معیارهای انتخاب و ارزیابی شناسایی شده قرار دارند، ‌سطح چهارم، ‌در این سطح که سطح گزینه‏ها نامیده می‏شود،‌ تامین کنندگان قرار دارند،

فاز  سوم و چهارم:  پرسشنامه ‏ها در اختیار متخصصان و کارشناسان که متشکل از مدیر بیمارستان، مدیر کیفیت بیمارستان، مدیر منابع انسانی، معاون پژوهشی بیمارستان، مدیر بیمارستان محب،‌ و سایر کارشناسان و متخصصان این حوزه قرار داده شد و به صورت مجزا و به شکل مصاحبه تکمیل شدند. داده‏های جمع‏آوری شده در نرم افزار Expert Choice 11 تجزیه و تحلیل شد.

دکتر مسعود اعتمادیان، هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران، عضو هیات موسس مرکز تحقیقات مدیریت بیمارستانی

دکتر پژمان شادپور، معاون آموزشی و پژوهشی بیمارستان هاشمی نژاد و رئیس مرکز تحقیقات مدیریت بیمارستانی

فاطمه سمنانی،‌ مدیر بهبود کیفیت بیمارستان هاشمی نژاد، مدیر مرکز تحقیقات مدیریت بیمارستانی

مهندس روح انگیز اسدی، کارشناس ارشد مهندسی صنایع، مرکز تحقیقات مدیریت بیمارستانی

تعیین خدمات قابل برون سپاری در بیمارستان

تعیین خدمات قابل برون سپاری در بیمارستان

تعیین خدماتی که باید برونسپاری شود، ‌مشکل اصلی مدیران ارشد است. تجربه نشان می‏دهد بسیاری از سازمانها،‌ پیش از بررسی دقیق،‌ به اشتباه پروژه‏های متفاوتی را برای کنترل یا بهینه‏سازی شرایط، ‌برون سپاری می‏کنند. این تصمیمات معمولا هزینه‏های بسیار و بدون بازدهی را به سازمان‏ها تحمیل می‏کند و گاه آنها را تا مرز بازگرداندن دوباره فعالیت به سازمان پیش می‏برد.

در بیمارستانهای هاشمی نژاد و محب در طی سالهای گذشته خدمات غیر درمانی به بخش خصوصی برون سپاری شده است. اما برون سپاری این خدمات بیشتر بر اساس ترجیحات مدیران بوده و بررسی علمی برای تعیین آنها از قبل صورت نگرفته است. برای بهره‏وری بیشتر و کسب سودآوری و مزایای بیشتر از برون سپاری لازم است قبل از تصمیم به برون سپاری خدمات بررسی‏های علمی و پایه برای تعیین خدماتی که بیشترین ارزش افزوده از برون سپاری آنها برای بیمارستانها حاصل می شود، تعیین گردد.

انتخاب و اولویت بندی خدمات قابل برون سپاری در قالب طرح تحقیقاتی در مرکز تحقیقات مدیریت بیمارستانی تحت نظارت دکتر شادپور و خانم سمنانی در حال اجرا می باشد. در فاز اول این طرح  ویژگی‏های خدمات بیمارستانی که بیشترین تاثیر را بر تصمیم گیری جهت برون سپاری خدمات دارند با استفاده از نظر خبرگان و با کمک روش تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP) تعیین می شود.

در این تحقیق ابتدا 23 عامل موثر بر برون سپاری از بررسی و مطالعه تحقیقات انجام شده در این حوزه استخراج گردید. بر اساس نظر مدیران و کارشناسان 17 عامل که در محیط بیمارستانی تاثیرگذارتر هستند انتخاب شدند. جهت اولویت بندی و انتخاب عوامل موثر از تکنیک تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP)  استفاده شد. در ابتدا  17عامل استخراجی در 4 حوزه: 1-مدیریت و استراتژیک 2-عوامل درون سازمانی و ساختاری 3-ویژگیهای خدمت 4-عوامل مرتبط با تامین کننده و محیطی، دسته بندی شدند.

مدل سلسه مراتبی عوامل شناسایی شده در قالب رویکرد تحلیل سلسله مراتبی طراحی شد و سپس بر اساس آن ماتریس‏های مقایسه‏ای زوجی طراحی و توسط 15 نفر از کارشناسان و مدیران و مسولان بیمارستان تکمیل گردید. اطلاعات جمع‏آوری شده توسط رویکرد تحلیل سلسله مراتبی فازی مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفت و وزن و میزان تاثیر هر کدام از عوامل موثر بر برون سپاری تعیین گردید.

عواملی چون هزینه،‌ نیروی انسانی متخصص، وجود زیر ساختارهای لازم، میزان استفاده از منابع استراتژیک،‌کنترل مدیریتی،‌ مزیت رقابتی، امنیت اطلاعات، اصلی بودن، عدم اطمینان تقاضا و کیفیت خدمات بالاترین اولویت در برون سپاری خدمات از دید خبرگان بیمارستان دارند.

روح انگیز اسدی،کارشناس ارشد مهندسی صنایع، ‌مرکز تحقیقات مدیریت بیمارستانی