تعیین خدمات قابل برون سپاری در بیمارستان

تعیین خدمات قابل برون سپاری در بیمارستان

تعیین خدماتی که باید برونسپاری شود، ‌مشکل اصلی مدیران ارشد است. تجربه نشان می‏دهد بسیاری از سازمانها،‌ پیش از بررسی دقیق،‌ به اشتباه پروژه‏های متفاوتی را برای کنترل یا بهینه‏سازی شرایط، ‌برون سپاری می‏کنند. این تصمیمات معمولا هزینه‏های بسیار و بدون بازدهی را به سازمان‏ها تحمیل می‏کند و گاه آنها را تا مرز بازگرداندن دوباره فعالیت به سازمان پیش می‏برد.

در بیمارستانهای هاشمی نژاد و محب در طی سالهای گذشته خدمات غیر درمانی به بخش خصوصی برون سپاری شده است. اما برون سپاری این خدمات بیشتر بر اساس ترجیحات مدیران بوده و بررسی علمی برای تعیین آنها از قبل صورت نگرفته است. برای بهره‏وری بیشتر و کسب سودآوری و مزایای بیشتر از برون سپاری لازم است قبل از تصمیم به برون سپاری خدمات بررسی‏های علمی و پایه برای تعیین خدماتی که بیشترین ارزش افزوده از برون سپاری آنها برای بیمارستانها حاصل می شود، تعیین گردد.

انتخاب و اولویت بندی خدمات قابل برون سپاری در قالب طرح تحقیقاتی در مرکز تحقیقات مدیریت بیمارستانی تحت نظارت دکتر شادپور و خانم سمنانی در حال اجرا می باشد. در فاز اول این طرح  ویژگی‏های خدمات بیمارستانی که بیشترین تاثیر را بر تصمیم گیری جهت برون سپاری خدمات دارند با استفاده از نظر خبرگان و با کمک روش تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP) تعیین می شود.

در این تحقیق ابتدا 23 عامل موثر بر برون سپاری از بررسی و مطالعه تحقیقات انجام شده در این حوزه استخراج گردید. بر اساس نظر مدیران و کارشناسان 17 عامل که در محیط بیمارستانی تاثیرگذارتر هستند انتخاب شدند. جهت اولویت بندی و انتخاب عوامل موثر از تکنیک تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP)  استفاده شد. در ابتدا  17عامل استخراجی در 4 حوزه: 1-مدیریت و استراتژیک 2-عوامل درون سازمانی و ساختاری 3-ویژگیهای خدمت 4-عوامل مرتبط با تامین کننده و محیطی، دسته بندی شدند.

مدل سلسه مراتبی عوامل شناسایی شده در قالب رویکرد تحلیل سلسله مراتبی طراحی شد و سپس بر اساس آن ماتریس‏های مقایسه‏ای زوجی طراحی و توسط 15 نفر از کارشناسان و مدیران و مسولان بیمارستان تکمیل گردید. اطلاعات جمع‏آوری شده توسط رویکرد تحلیل سلسله مراتبی فازی مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفت و وزن و میزان تاثیر هر کدام از عوامل موثر بر برون سپاری تعیین گردید.

عواملی چون هزینه،‌ نیروی انسانی متخصص، وجود زیر ساختارهای لازم، میزان استفاده از منابع استراتژیک،‌کنترل مدیریتی،‌ مزیت رقابتی، امنیت اطلاعات، اصلی بودن، عدم اطمینان تقاضا و کیفیت خدمات بالاترین اولویت در برون سپاری خدمات از دید خبرگان بیمارستان دارند.

روح انگیز اسدی،کارشناس ارشد مهندسی صنایع، ‌مرکز تحقیقات مدیریت بیمارستانی

واکافت فرآیند دارودهی با تکیه بر شناسایی و کاهش خطاها

واکافت فرآیند دارودهی با تکیه بر شناسایی و کاهش خطاها

ایمنی بیماران نگرانی عمده‏ی مراکز مراقبت سلامتی است و امروزه بیمارستان‏ها برای کسب تاییدیه و اعتبار باید ایمنی بیماران را تضمین نمایند. دارودهی یک ابزار قدرتمند برای درمان بیماران می‏باشد و اجرای دستورات دارویی و دارو دادن به بیمار، نقش به‏سزایی در فرآیند درمان و مراقبت از بیمار دارد. این فرآیند از شش مرحله‏ی اصلی تشکیل شده است که در هر مرحله تعدادی فعالیت توسط پرسنل کادر درمانی انجام می‏شود. کلیات مراحل فرآیند دارودهی در شکل زیر نشان داده شده است.

امکان وقوع خطاهای انسانی در هر زمان و مکان وجود دارد و پیامد آن از آسیب‏های کوچک تا حوادث کشنده متفاوت است. یکی از زیرمجموعه‏های مهم خطاهای انسانی که از چالش‏های مهم تهدیدکننده‏ی نظام سلامت در تمام کشورها محسوب می‏شود، خطاهای دارویی است. به دلیل اهمیت توجه به خطاهای فرآین دارودهی و عوارض ناشی از آن بر بیمار و همچنین تاثیر آن بر هزینه‏های مراکز درمانی، پروژه‏ای تحت عنوان واکافت فرآیند دارودهی با تکیه بر شناسایی و کاهش خطاها در سه بخش دکتر رسولی، امید و سروش بیمارستان شهید هاشمی نژاد با راهنمایی و هدایت دکتر محمد مهدی سپهری و پژوهشگری خانم مهندس فاطمه جلالی فر و همکاری جمعی از دانشجویان رشته‏ی مهندسی سیستم‏های سلامت دانشگاه تربیت مدرس در حال اجرا است. گزارش پیشرفت این پروژه در یکی از آخرین جلسات CSM بیمارستان شهید هاشمی نژاد ارائه شد که مورد توجه و استقبال قرار گرفت. خلاصه‏ای از نتایج فاز اول پروژه به شرح زیر است:

فرآیند دارودهی در سه بخش بیمارستان مورد تحلیل قرار گرفته و ضمن ترسیم کلیات فرآیند ، تفاوت بخش‏های بیمارستان در روند فرآیند بررسی شده است. از نتایج بررسی این مرحله می‏توان اشاره کرد که یکی از عوامل تاثیرگذار در اجرای این فرآیند، زمان انجام فعالیت‏های مختلف بوده است.

چرا که با وجود تقریبا یکسان بودن نوع فعالیت‏ها در هر بخش، زمان اجرای هر فعالیت توسط کادر درمانی نقش به سزایی را در مدت زمان کل فرآیند داشته است.

پس از ترسیم کل فرآیند دارودهی، در جلسات برگزار شده با خبرگان و صاحبان فرآیند، معیارهای موثر در تعیین مهم‏ترین مرحله‏ی فرآیند دارودهی شناسایی شد و به منظور امتیازدهی به مراحل فرآیند و تعیین اهمیت هر مرحله در ایجاد خطا پرسشنامه‏ای تهیه گردید. به این ترتیب بر اساس پاسخ‏های پرستاران، مدیر بهبود کیفیت و معاونت پرستاری، با روش تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی فازی FAHP  امتیاز و اهمیت هر مرحله از فرآیند برای جلوگیری از خطا مشخص گردید. با توجه به نتایج این روش، امتیاز تمامی مراحل بسیار نزدیک به هم حاصل گردید که این موضوع اهمیت توجه به کل فرآیند را به منظور پیشگیری یا کاهش خطا، نشان می‏دهد. در گام بعدی این فاز از پروژه، 55 بیمار به طور کامل مورد پیگیری قرار گرفت و اطلاعاتی اعم از زمان شروع و پایان هر فعالیت‏، مسئول انجام دهنده‏ی خدمت، شیفت کاری و تاریخ بستری بیمار ثبت شده است تا در فاز بعدی پروژه با روش فرآیندکاوی الگوی فرآیند بیماران هر بخش کشف شده و با الگوی وضعیت فعلی تطبیق داده شود و سناریوهای بهبود فرآیند پیشنهاد گردد.

در نهایت با بررسی مطالعات انجام شده در سطح ایران و جهان در حوزه‏ی خطاهای فرآیند دارودهی، فرم پرسشنامه‏ای برای ثبت خطاهای فرآیند دارودهی در بخش‏ها تهیه شده است که یکی دیگر از اقدامات آتی، ثبت آیتم‏های خطای مربوط به هر مرحله از فرآیند در بخش‏های مورد مطالعه است.

دکتر محمد مهدی سپهری،  هیئت علمی مرکز تحقیقات مدیریت بیمارستانی،مهندس فاطمه جلالی،‌ دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی سلامت دانشگاه تربیت مدرس