مهندسی سیستم های سلامت

مقدمه و کلیات

تغییراتی که با گذشت زمان در نظام سلامت به وجود آمده است، باعث شده تا به یک نظام پیچیده و متغیر تبدیل شود. همچنین این سیستم پیچیده قسمت بزرگی از هزینه‏های دولتی را در بر می‏گیرد. بنابراین نیاز به بهبود در این سیستمها بسیار احساس شده و وجود یک دید سیستمی، مورد توجه واقع می‏شود. با وجود پزشکان با تجربه، نیروی انسانی متبحر و امکانات مناسب مشاهده می‏شود هنوز سازمان‏های وابسته به نظام سلامت مانند بیمارستان‏ها، کلینیک‏ها و سایر مراکز با مشکلات زیادی مواجه هستند. هر چند تمام بخش‏ها و افراد مسئولیت‏های خود را به درستی و بی‎‏نقص انجام می‏دهند، اما در اکثر موارد مشاهده شده عمده این مشکلات به دلیل عدم وجود یک نگاه سیستمی به این مراکز است. مهندسی سیستم‏ها کمک می‏کند تا سیستمهای موجود سلامت شناسایی، بررسی و آنالیز شوند؛ سپس با ارائه راه‏حلهایی، سیستم کاراتر عمل کند و بهره‏وری سیستم افزایش یابد. این امر باعث می‏شود بیمارستانها بیمارمحور، پاسخگو و انعطاف پذیرتر باشند.

در ادامه نمونه‏هایی از اقداماتی که مهندسین سیستم‏های سلامت می‏توانند انجام دهند مطرح شده است. البته با توجه به گسترده بودن حوزه‏های مطالعاتی مهندسی صنایع، تقریباً تمام قسمت‏های نظام سلامت می‏تواند از این اقدامات بهره ببرد، اما در اینجا فقط به چند مورد اکتفا می‏شود.

  • تیم‏های بهبود کیفیت می‏توانند نقش بسیار مهمی در قسمت‏های مختلف بیمارستان داشته باشند و با توجه به الزاماتی که جدیداً با استفاده از استانداردهای اعتبار بخشی در بیمارستان‏ها به وجود آمده است، نیاز به این تیم‏ها در این مراکز بیشتر احساس می‏شود.
  • صف‏های انتظار در بیمارستان‏ها یکی از مهم‏ترین عوامل نارضایتی بیماران است که باعث به وجود آمدن مشکلات زیادی می‏شود. صف‏های انتظار در قسمت‏هایی چون پذیرش و ترخیص بیشتر خودنمایی می‏کند. همچنین بخش پاراکلینیک بیمارستان‏ها نیز اغلب دچار این مشکل می‏باشد. در اکثر موارد با یک نگاه سیستمی و فرایندی و با استفاده از مهندسی مجدد می توان این مشکل را حل کرد یا تا حد امکان کاهش داد.

 

  • اتاق عمل یک قسمت بسیار مهم و درآمدزا برای بیمارستان‏ها است و بیکاری آن باعث خواب سرمایه عظیمی می‏شود. برنامه‏ریزی و زمان‏بندی اتاق عمل برای استفاده بهینه از آن در جراحی‏های مختلف یکی از مواردی است که تا کنون بررسی‏هایی روی آن صورت گرفته است.
  • سازمان انتقال خون یکی دیگر از بخش‏های مهمی است که نیاز به برنامه‏ریزی‏های دقیقی دارد. با توجه به موجودیت خون، مباحث حمل و نقل و کنترل موجودی می‏تواند در برنامه‏ریزی‏هایی که برای این سازمان انجام میگیرد تأثیر بسزایی داشته باشد.
  • برنامه‏ریزی و شیفت‏بندی پرستاران هم از مباحث مهم در بیمارستان‏هاست که با استفاده از ابزارهای مهندسی صنایع قابل حل است.

چشم انداز

"ارائه راهکارهایی جهت بهبود سیستمها و فرایندهای سلامت در سطح ملی"

ماموریت هسته پژوهشی

  • ایجاد قطب علمی مهندسی سلامت و مهندسی سیستمهای بیمارستانی در سطح کشور
  • ارتباط با شبکه جهانی و تبادل نظر و اطلاعات با آنها
  • شناسایی مشکلات بالقوه سیستم سلامت
  • ارائه راه حل‌های کارآمد و اثربخش
  • استفاده از روش‌های پیشرفته، تحقیق در عملیات برای کمک به تصمیم گیری بهتر
  • شناسایی، استفاده از ابزارها، کاربرد‏های مهندسی صنایع، استفاده از انفورماتیک سلامت به عنوان ابزارهای اساسی در موثر سیستمهای سلامت

محورهای تحقیقاتی هسته پژوهشی

  • بهینه سازی تصمیمات در سیستمهای سلامت
  • مدیریت تضاد در سیستمهای سلامت
  • صف انتظار سیستمهای سلامت
  • شبیه سازی سیستم‏های سلامت
  • مدیریت زنجیره تامین در بیمارستان

راهکارها

  1. انجام طرحهای پژوهشی و اجرایی در حوزه مهندسی سیستمهای سلامت
  2. اجرایی کردن نتایج طرحها در بیمارستانها
  3. ارتباط دانشجویان مهندسی سلامت با سیستمهای بیمارستانی و انجام پژوهش در این حوزه

اهداف و دستاوردها

  1. چاپ حداقل 4 مقاله در سال
  2. ارائه راهکارهای مناسب مهندسی جهت بهبود فرایندهای سلامت
  3. مدیریت و مهندسی سیستمهای بیمارستانی

ارکان هسته:

سوپروایزر هسته:  دکتر حمید پوراصغری

مسئول هسته: دکتر محمد مهدی سپهری

دستیار هسته: مهندس روح انگیز اسدی

اعضاء هسته: ،دکتر پژمان شادپور، دکتر توکتم خطیبی، ‌دکتر پیمان شاهرخی مهندس سارا کرمی، مهندس اکرم نخعی، دکتر پریسا خاکشور، مهندس محمود متین .