برنامه ریزی و مدیریت استراتژیک

مدیریت سیستم های اطلاعات بیمارستانی


منبع تمام فعالیت های مدیران، اطلاعات است. امروزه اطلاعات به عنوان جریان حیاتی فرآیند برنامه ریزی، یكی از مهمترین منابع قدرت در جهان مطرح می باشد. فن آوری اطلاعات در سال های اخیر به واسطه رشد ، گسترش روز افزون و بكارگیری امكانات رایانه ای و انتقال داده ها و ایجاد شبكه های جهان گستر مانند اینترنت، اطلاعات ارزشمند و خدمات متنوع، محیط های تبادل اطلاعات را به شدت دچار تغییر كرده است.
در بخش بهداشت نیز استفاده از سیستم های اطلاعاتی كارآمد برای تحقق اهداف كارآیی ، اثربخشی و كیفیت خدمات و نیز رضایتمندی مراجعین ضروررتی انكار ناپذیر بشمار می رود.در عصر تكنولوژی اطلاعات و اطلاع رسانی، مدارك پزشكی بعنوان مهم ترین ،غنی ترین و واقعی ترین منابع اطلاع رسانی پزشكی و بهداشتی است زیرا مبتنی بر واقعیات علم پزشكی است. مدیریت اطلاعات بهداشتی عبارت از توسعه ، اجراء،‌ نگهداری،‌و مدیریت سیستم ها به منظور تولید،‌ذخیره، بازیابی و انتشار اطلاعات بهداشتی بیمار بصورت موثر و كارا می باشد. ،با این وجودمی توان هدف اصلی از این سیستم های اطلاعاتی را مدیریت موثر و پویای اطلاعات بهداشتی ارائه شده به بیماردانست. علاوه بر این فقدان یا كاهش اطلاعات بهداشتی ممكن است مراقبت بهداشتی بیمار را به مخاطره بیندازد.
برتری جهان پیشرفته بر جهان عقب نگه داشته شده، بیش از آنكه اقتصادی، نظامی و یا فرهنگی و سیاسی باشد اطلاعاتی است .به بیان دیگر اولین وجه تمایز كشورهای توسعه نیافته و حتی كشورهای در حال توسعه، در میزان تولید ، سازماندهی و كاربرد اطلاعات است. با توجه به نقش مدارك پزشكی كه اشاره شد ،‌ لزوم توجه به نیازهای اساسی جامعه و تغییر و تحولات در امور پزشكی و راز سلامتی انسان ، بر همه دست اندر كاران امور پزشكی ، بویژه اساتید مدارك پزشكی و مدیریت اطلاعات بهداشت واجب است كه نرم افزارهای موجود در جهان را در رابطه با مدارك پزشكی بررسی نموده و نرم افزار مناسبی را با توجه به نیاز جامعه و نیازهای آتی تهیه و در سطح كل كشور از یك نرم افزار مرتبط با سایر امور كامپیوتری بیمارستان و مراكز آموزشی، بهداشتی، درمانی در تولید مدارك پزشكی اهتمام لازم را مبذول فرمایند.بهینه سازی علمی مدار ك پزشكی طبق استاندارد(ملی و بین المللی ) با اصول مستند سازی صحیح ساختاری و كاربرد روش های علمی ذخیره سازی، حفظ و نگهداری و بازیابی سریع (تكنولوژی جدید اطلاع رسانی ) ، داده پردازی پزشكی خصوصا در كاربرد آموزشی و پژوهشی علم پزشكی و نقش مدارك پزشكی در اجرای پروژه های تحقیقاتی بالینی ، پایه و بیومدیكال نشانگر جایگاه ویژه و پر اهمیت و با ارزش مدارك پزشكی است.
پرونده پزشكی علاوه بر بیمار ، برای دست اندر كاران مراقبت های بهداشتی و عموم نیز بسیار مفید است، زیرا از آنجاییكه مدارك پزشكی به عنوان منبع مطمئنی از سیر بیماری و معالجات انجام شده برای بیمار محسوب می شود برای ادامه درمان وی نیز سودمند می باشد.

از سوی دیگر پرونده ها می توانند منبع اطلاعاتی مناسبی برای سازمان های بیمه جهت بازپرداخت های مالی فراهم آورند و در موارد قانونی در زمانی كه فرد درگیر صدمات و سوانح و حوادث است و باید غرامت پرداخت نماید حامی و پشتیبان بیمار می باشد. همچنین مراقبت كنندگان و مدیران خدمات بهداشتی و درمانی از اطلاعات پرونده پزشكی برای معالجه بیمار استفاده می نمایند. مدارك پزشكی امری عام المنفعه است و از جمله نقش آن در تحقیق و ارزیابی درمان و جمع آوری اطلاعات آماری نمود پیدا می كند. ممكن است این اطلاعات در تعیین شاخص های سلامت جامعه چه در سطح استانی و ملی و چه در برنامه های بهداشت جهانی نظیر ایمن سازی عموم بكار روند.بنابر آنچه كه اشاره شد، پرونده پزشكی مدرك مهمی است كه باید مدت طولانی نگهداری شود ولی تا چه مدت ؟ این سوال عملا بدون پاسخ مانده است، چرا كه پرونده یك بیمار فوت شده، گاهی به مراتب مهم تر از پرونده یك بیمار زنده است.

اطلاعات بيمار براي مراقبت از بيمار ،برنامه ريزي بهداشتي، تضمين كيفي، پژوهش پزشكي، آموزش حرفه اي و باز پرداخت مالي بكار ميرود.
يك سيستم اطلاعات بهداشتي اطلاعات لازم براي مديريت برنامه ها و خدمات بهداشتي را فراهم ميكند.سيستم اطلاعات بهداشتي از مكانيسمها و روشهايي براي جمع آوري و تحليل داده هاو ارائه اطلاعات مورد نياز به بخشهاي ذيل تشكيل شده است:

  • همه سطوح برنامه ريزان و مديران بهداشتي كه براي تهيه طرحها ،بودجه بندي ، پايش ،ارزيابي و هماهنگي برنامه ها و خدمات بهداشتي به اين اطلاعات نياز دارند.
  • پرسنل مراقبتهاي بهداشتي ،كاركنان بخش پژوهشي بهداشت و آموزِش دهندگان براي تقويت و بهبود فعاليتهاي خود
  • برنامه ريزان اجتماعي ـاقتصادي و ساير بخشهاي دولت براي تلفيق و تبادل اطلاعات بين بخشهاي مختلف
  • مراقبت اپيدميولوژيكي (مانند اخطارهاي مربوط به بيماريها و افزايش شيوع ناگهاني آنها)
  • ثبت و گزارش دهي خدمات (از كاركنان بهداشتي و تسهيلات ارائه دهنده خدمات)
  • پايش وارزشيابي برنامه ها
  • سيستمهاي اداري و سيستمهاي مديريت منابع(مانند بودجه،پرسنل،تجهيزات وغيره)

اطلاعات در سيستم بهداشتي حياتي بوده ومدارك پزشكي،به شكل دستي يا ماشيني دربرگيرنده اطلاعات پزشكي است.
در بخش بهداشت نيز استفاده از سيستم هاي اطلاعاتي كارآمد براي تحقق اهداف كارآيي ، اثربخشي و كيفيت خدمات و نيز رضايتمندي مراجعين ضرورتي انکار ناپذير به شمار مي رود.

HIS چیست ؟
Hospital Information System یا سیستم اطلاعات بیمارستانی. در معنای گسترده تر HIS را سیستم اطلاعاتی سلامت می گویند.

اجزاء یک سیستم اطلاعات بیمارستانی يا HIS شامل چند قسمت به شرح ذیل می باشد :

  • سیستم اطلاعات بالینی
  • سیستم اطلاعات مالی
  • سیستم اطلاعات آزمایشگاه
  • سیستم اطلاعات پرستاری
  • سیستم اطلاعات داروئی
  • سیستم ارتباطی و بایگانی تصاویر دیجیتال سی تی اسکن و سونوگرافی و رادیولوژی
  • سیستم اطلاعات رادیولوژی

نگاه به لیست فوق نشان می دهد که یک سیستم اطلاعات جامع متشکل از چه اجزائی می باشد. پیشرفت در تکنولوژی کامپیوتر و توسعه استانداردهای تبادل اطلاعات از قبیل HL7 و دایکام ، به سهولت به کار مدیریت و یکپارچه سازی سیستمها کمک می کند.
مرکزتحقیقات مدیریت بیمارستانی با بهره گیری از کارشناسان زبده در این حوزه و تجربیات موفق خود در تعدادی از مراکز درمانی آمادگی خود را جهت ارائه خدمت به دیگر مراکز را داشته و آنچه در طی سالهای گذشته به عنوان تجربه ارزشمند و عملیاتی اخذ نموده است در تبغ اخلاص در اختیار مدیران قرار خواهد داد.